THC Monitor 2019-2020

Elk jaar wordt in opdracht van het ministerie van VWS een THC monitor gefaciliteerd, deze 21e keer geschreven door Sander Rigter en Pieter Oomen. Hierbij wordt naar de gemiddelde gehaltes THC, CBD en CBN gekeken alsook de gemiddelde prijs van hasj en wiet. Samples uit ad random 50 coffeeshops werden onderzocht op percentage cannabinoiden. Dit is een samenvatting van het in totaal 80 bladzijden lange rapport, waarbij ook eadibles, VS-wiet en cannabis tijdens corona worden besproken. 

In principe werden per geselecteerde coffeeshop 4 cannabismonsters aangekocht, bestaande uit 1 gebruikseenheid van de meest verkochte nederwiet, 1 gebruikseenheid wiet van buitenlandse afkomst, 1 gebruikseenheid hasj en 1 gebruikseenheid van de sterkste kwaliteit Nederlandse wiet.

Vier cathegorien worden gehanteerd binnen de analyse van resultaten:
-De meest populaire soort (dus de meest verkochte soort).
-De meest sterke soort*.
-Binnenlandse wiet.
-Buitenlandse hasj (en indien beschikbaar nederhasj).

'*Het dient hierbij te worden opgemerkt dat het effectief inschatten van sterkte niet mogelijk is middels beoordeling van geur, smaak en/of uiterlijk (Gilbert en DiVerdi, 2018). Monsters in de categorie “meest sterke” wiet zijn dus van de verondersteld sterkste soort'.

De chemische analyse
"Sinds 2010 worden de analyses van de cannabismonsters uitgevoerd door hetzelfde laboratorium uit Limburg (red. DSM/Geleen). De cannabis- en hasjmonsters zijn geanalyseerd met behulp van een gaschromatograaf gekoppeld aan een vlamionisatiedetector (GC-FID). Voor de analyse van de cannabismonsters werden eerst de grove delen zoals takjes verwijderd5 waarna de monsters werden vermalen met behulp van een mortier en vijzel. Voor analyse werd circa 25 milligram vers gemalen materiaal ingewogen en ultrasoon geëxtraheerd met een organische interne standaardoplossing. Na extractie werden de extracten gecentrifugeerd; de bovenstaande heldere vloeistof werd geanalyseerd met behulp van GC-FID. 

Trimbos heeft zowel de interne als externe betrouwbaarheid bij de testmethode wederom geborgd. 'Elk tiende monster werd in duplo geanalyseerd (red. interne betrouwbaarheid), de overige monsters in enkelvoud. De variatie coëfficiënt (CV %) van de resultaten van de duplo metingen is circa 4%.

Tevens zijn ter controle 3 verschillende referentie cannabismonsters, afkomstig van het Bureau Medicinale Cannabis/BMC, in drievoud geanalyseerd (red. externe btrouwbaarheid) De resultaten (D9-THC) komen goed overeen (verschil kleiner dan 10%) met de resultaten zoals vermeld door het BMC.
Daarnaast worden tevens door het Trimbos-instituut bij elke bepaling verschillende samples van het BMC voor het laboratorium “blind” toegevoegd. Ook de analyseresultaten van deze blind gemeten samples worden gebruikt om de kwaliteit van de analyses te bepalen.

Het gemiddelde THC-percentage
Het gemiddelde THC-percentage in nederwiet was dit jaar 14,6% (meting 2019/2020) en vergelijkbaar met dat in de meting van vorig jaar (16,7%). Het gemiddelde percentage THC in nederwiet verschilde daarmee in het afgelopen jaar niet significant van 2018/2019. 

De gemiddelde prijs
De gemiddelde prijs voor de populairste soort nederwiet (€10,65 per gram in 2020, €9,90 per gram in 2019) bleef het afgelopen jaar gelijk.
Hetzelfde gold voor de geïmporteerde wiet (€4,19 ten opzichte van 4,39 in 2019). De prijs voor een gram van de verondersteld sterkste wietsoort steeg significant van €11,99 in 2019 naar €13,73 in 2020. Dit zou kunnen komen door de inclusie van een aantal “Amerikaanse” wietsoorten (i.e., wiet van in Amerika ontwikkelde en vaak sterk veredelde cannabisvariëteiten) die als sterkst werden aangegeven door medewerkers van een aantal coffeeshops in Amsterdam. Deze wietsoorten uit de Verenigde Staten zijn over het algemeen duurder dan wiet uit Nederland (€17,39 vs. €11,70 per gram.
De prijs voor geïmporteerde hasj bleef in 2020 gelijk (€9,65 per gram in 2020, €9,96 per gram in 2019).
De prijs voor een gram nederhasj steeg wel significant van €13,64 in 2019 naar €33,10 in 2020. Het aantal dit jaar aangeschafte samples van dit product was echter klein (n=5).

Geimporteerde genetica
Sinds enkele jaren wordt er ook “VS-wiet” in de coffeeshop verkocht, met name in Amsterdamse coffeeshops. Deze wiet wordt uit de VS geïmporteerd of wordt hier gekweekt uit zaad afkomstig uit de VS. Deze wiet ziet er hetzelfde uit als de nederwiet: het is ook sinsemilla die meestal binnen is gekweekt. Om die reden scharen wij deze wiet ook onder de meest populaire en verondersteld sterkste in plaats van buitenlandse wiet. De “VS-wiet” bevat gemiddeld meer THC dan de nederwiet (respectievelijk 20,1% en 15,8%), maar kost ook meer.

Traditionele hasj en nieuwe hasj
De sterkte van Marokkaanse hasj is enorm gestegen door de overstap van een deel van de wietboeren in Marokko van de "traditionele" Kif-cannabisvariëteit naar hybriden (Cannabis indica L. en anderen) met veel hogere harsopbrengsten en een hoger THC-gehalte (Chouvy & Afsahi, 2014). Tegelijkertijd was in Marokko sprake van een verbeterde veredeling van de planten, verbeterde zeefmethoden en minder additieven wat leidde tot een beter/ander product.

Traditionele Marokkaanse hasj wordt gemaakt van Marokkaanse cannabissoorten. Zoals uit eerdere rapportages van deze monitor is gebleken, bevat deze traditionele Marokkaanse hasj gemiddeld meestal 17-20% THC in combinatie met een relatief hoog percentage CBD, meestal tussen de 7-9%. Naast de traditionele Marokkaanse hasjsoorten wordt sinds 2016 in de coffeeshop steeds vaker een nieuwe soort hasj gezien. Het gaat hierbij om hasj die

in Marokko wordt gemaakt van nederwietachtige plantensoorten. Deze hasj wordt vaak verkocht als “hasjblocks”. Deze zou naar verluidt gemiddeld zo’n 20% méér THC bevatten dan de normale Marokkaanse varianten en slechts tussen de 0,4 en 1,6% CBD.

Dit keer zijn 17 hasjsamples gekocht waarvan vermoed werd dat deze uit Marokko afkomstig waren, maar gemaakt waren van sinsemilla wietvariëteiten. Deze soorten zijn vergeleken met de traditionele hasjsoorten uit Marokko (N=55). De nieuwe Marokkaanse hasjsoorten bevatten dit jaar gemiddeld 27,2% THC en de traditionele soorten bevatten 23,1% THC. Daarnaast bevatten beide soorten gemiddeld 5,7% CBD. Wat beide soorten in werkelijkheid bevatten komt niet goed overeen met het verschil tussen beide soorten zoals beschreven in bovenstaande paragraaf. Vorig jaar was dit echter wel het geval (in 2019 nieuwe soorten 34,4% THC en 1,6% CBD en traditionele soorten 23,4% en 7,1%). 

Ontwikkelingen
'Wij vermoeden dat de nieuwe soorten vaak onder een oude naam verkocht (bijvoorbeeld “Polm”, “Super Polm”, “Caramello”, “Hija” of “Twisla”) en dat traditionele soorten worden verkocht als nieuwe soorten. Het is voor een consument dus moeilijk om te bepalen wat voor hasj hij of zij koopt wanneer alleen op de naam wordt afgegaan. Dit is een ontwikkeling die in de komende jaren in de gaten moet worden gehouden'.

Eadibles
Het Trimbos-instituut toonde eerder aan dat het overgrote deel van de bezoekers van coffeeshops cannabis rookt met tabak (Rigter et al., 2019). Er is wel een toenemende vraag naar andere producten, zoals edibles, concentraten en oliën, met name door een nieuw type gebruiker dat cannabis op een “gezondere” of minder schadelijke manier wil  consumeren. Hoewel dergelijke producten niet legaal zijn, worden die incidenteel toch aangeboden in de coffeeshop. Als er meer vraag komt naar deze ‘nieuwe generatie’ cannabisproducten en deze niet verkocht mogen worden in de coffeeshop bestaat de kans dat een steeds grotere groep consumenten zich wendt tot alternatieve verkooppunten van deze producten. Het is daarom belangrijk om zicht te houden op deze ontwikkelingen. Dit is ook interessant in de context van het Experiment gesloten coffeeshopketen, waarvoor de benodigde wetgeving op 1 juli 2020 is ingegaan.

Consumptiewijzen ten tijde van Covid-19
Hoewel het roken van cannabis in verband wordt gebracht met ernstige klachten aan de luchtwegen zoals chronische bronchitis, lijkt het roken van cannabis met tabak schadelijker te zijn dan het puur roken van cannabis (Strada et al., 2019). Het roken van cannabis lijkt dan weer schadelijker te zijn dan het verdampen van cannabis, al is de kennis hierover nog beperkt. In tegenstelling tot bij het roken van cannabis worden bij het verdampen vann cannabis geen sterk schadelijke verbrandingsproducten geïnhaleerd, omdat de temperatuur waarop cannabinoïden (en terpenen) verdampen ver onder de temperaturen ligt die bij het roken worden bereikt. Het verdampen van cannabis veroorzaakt wel sterkere acute psychoactieve effecten.

Bij zogenaamde “heat-not-burn” verdampers welke ook voor veel wetenschappelijk onderzoek naar verdampen van cannabis worden gebruikt kan plantmateriaal worden geplaatst, waarna dit met een element tot het verdampingspunt van de werkzame stoffen wordt verhit. E-cigarettes, die gebruik maken van een olieachtige verdampingsvloeistof, kunnen ook worden gebruikt voor het nuttigen van cannabis. Met THC-bevattende oliën worden sterkere effecten behaald en vindt minder blootstelling aan schadelijke stoffen plaats dan bij het roken van cannabis (Troelstra et al., 2020). Het gebruik van THC-bevattende oliën in e-cigarettes lijkt echter weer andere gezondheidsrisico’s met zich mee te brengen: de hulpstof vitamine E-acetaat die vaak in deze vloeistoffen wordt toegepast lijkt een ernstige longaandoening te kunnen veroorzaken (Chand et al., 2020).
Wanneer cannabis wordt gegeten treden de effecten later op en houden ze langer aan dan wanneer cannabis wordt gerookt of verdampt. Ook is het bij het eten van cannabis moeilijker om precies te doseren, waardoor de kans op overdosering toeneemt. Daarentegen vindt er bij het eten van cannabis geen blootstelling plaats aan schadelijke gifstoffen zoals het geval is bij het roken of verdampen van cannabis. De risico’s en gezondheidseffecten van nieuwe cannabisproducten zoals concentraten zijn nog grotendeels onbekend (Strada et al., 2019).

De wijze van inname van cannabis is ook in het licht van de huidige COVID-19 pandemie van belang. Uit een korte korte survey uitgevoerd onder Nederlandse cannabisgebruikers (Vercoulen et al., 2020) gedurene de eerste weken van de lockdown bleek een groot deel van de frequente (dagelijkse of bijna-dagelijkse) 53 cannabisgebruikers meer cannabis te zijn gaan gebruiken in vergelijking met de tijd voor de lockdown. Verder werd de wijze van gebruik – voor het overgrote deel door roken met tabak – door hen niet aangepast. Mensen die tabak roken hebben een hogere vatbaarheid voor SARS-CoV-2 en een slechter ziekteverloop van COVID-19 in vergelijking met niet-rokers (Berlin et al., 2020). Het is aannemelijk dat deze trend te extrapoleren is naar mensen die cannabis roken. Wel gaf het merendeel aan maatregelen te nemen om besmetting met SARS-CoV-2 tijdens het gebruik van cannabis te voorkomen – bijvoorbeeld door de cannabis niet te delen en afstand te houden.

Het volledige rapport is hier te lezen.