Shops in zicht. Samenvatting inventarisatie Tilburgse coffeeshops.

Gemeente Tilburg heeft onderzoeks- en adviesbureau Breuer&Intraval opdracht gegeven een onderzoek uit te voeren met als doel inzichtelijk maken van de situatie met betrekking tot het Tilburgse coffeeshopbeleid. Zowel qua aard en omvang van het bezoek aan de Tilburgse coffeeshops. Hoeveel bezoekers komen er naar de coffeeshops? Met welk vervoersmiddel reizen zij naar de coffeeshops af? En wat is hun reden om voor deze coffeeshop te kiezen? Maar ook hoe is de beleving van de openbare ruimte door omwonenden, omwerkenden en passanten van belang voor de toekomstige inrichting van het Tilburgse coffeeshopbeleid. Hoe ervaren zij de directe omgeving van de coffeeshops in de gemeente Tilburg? Is daar sprake van onwenselijke situaties? Zo ja, zijn deze gerelateerd aan de coffeeshop of aan andere voorzieningen?

Tilburgse coffeeshops trekken gemiddeld zo’n 250.000 bezoekers per jaar per coffeeshop. Dat is hoger dan het gemiddelde voor de zuidelijke provincies dat zo rond de 210.000 per jaar per coffeeshop ligt.

Om de aard van het coffeeshopbezoek in kaart te brengen zijn in totaal 226 bezoekers van de Tilburgse coffeeshops geënquêteerd. Dit waren voornamelijk mannen (82%) met een gemiddelde leeftijd rond de 30 jaar. Het merendeel van de bezoekers van de Tilburgse coffeeshops woont in Nederland. Het gaat in totaal om 80% van de ondervraagde bezoekers. Daaruit volgt dat 20% van de coffeeshopbezoekers niet in Nederland woonachtig is. Deze niet-ingezeten bezoekers komen hoofdzakelijk uit België. Zo’n vier procent van de bezoekers valt in de categorie ‘anders’, zoals arbeidsmigranten en studenten die nog ingeschreven staan in het land van herkomst, maar in Nederland verblijven.

Over het algemeen blijven de bezoekers van de coffeeshops niet lang in de shop zitten. Van het totaal aantal respondenten gaat 67% (bijna) altijd direct weg na hun aankoop, een minderheid geeft aan (vaak) nog even blijven zitten in de shop, bijvoorbeeld ivm aangeboden faciliteiten. Zowel auto, OV, te voet of per brommer/fiets worden genoemd als manier om naar de coffeeshop te komen. Dichtbij huis en goede kwaliteit zijn belangrijke en meest genoemde redenen om naar specifieke coffeeshop te gaan.

I-criterium
Van de ondervraagde niet-ingezetenen zou het grootste deel van de respondenten (57%) naar een coffeeshop in een andere Nederlandse gemeente gaan als zij geen toegang meer zouden hebben tot de shops in Tilburg. Van deze niet-ingezeten zegt 44% Eindhoven, terwijl 11% Breda als alternatief noemt. 

Het lijkt er in het algemeen op dat niet-ingezetenen van Nederland het afreizen naar een andere gemeente (om daar ‘legaal’ softdrugs te kunnen kopen) verkiezen boven het illegaal op straat kopen van softdrugs. Het percentage dat dit laatste aangeeft is met 8% namelijk beduidend lager.

Bij de ingezeten coffeeshopbezoekers blijkt dat, in vergelijking met de niet-ingezetenen, een beduidend groter deel zegt gebruik te gaan maken van de illegale (straat)verkoop. Het gaat om 33% van de ingezetenen, versus 8% van de niet-ingezetenen. Respondenten die vinden dat de situatie is verbeterd na invoering van de pilot van het loslaten van het I-criterium en zeggen dat er minder straathandel in de openbare ruimte plaatsvindt dan voorheen het geval was.

Er is ook gevraagd naar overlast via een open vraag waarbij de antwoorden kunnen worden ondergebracht in de categorieën verkeer (tussen de 27% en 40%), geluid (tussen de 13% en 24%) en vervuiling (tussen de 12% en 14%).
Tussen de 7% en 8% van de respondenten relateert de overlast expliciet aan de coffeeshops. Circa 50% van de respondenten geven aan geen last te hebben van de coffeeshops of zelfs niet te merken dat deze in de buurt zijn gevestigd. Circa 30% van de respondenten geeft aan (zeer) positief te zijn over de coffeeshops. De strekking van de antwoorden is dat ze van mening zijn dat het goed is dat er coffeeshops zijn, omdat zo wordt voorkomen dat softdrugsgebruikers zich zullen wenden tot de illegale straathandel. Ook maken enkele van deze respondenten positieve opmerkingen over portiers bij coffeeshops die klanten aanspreken op ongewenst gedrag. Een minderheid is negatief over coffeeshops want zeggen respondenten de coffeeshops in hun buurt trekken veel verkeer aan met alle gevolgen van dien. De reden hiervoor zou zijn dat het om afhaalloketten gaat waar geen mogelijkheid is om te blijven zitten en ook de daaraan gekoppelde parkeeroverlast. Ook wel genoemd: de aantrekkingskracht die coffeeshops hebben op softdrugsgebruikers als reden voor de negatieve houding.

Bij het bevraagde fenomeen wietlucht rondom de coffeeshops geven veel respondenten aan dit wel eens te ruiken. Niet al deze respondenten ervaren hier echter overlast van, gemiddeld 20% ervaart dat als overlast, evenzo als bij ‘blowende mensen op straat’.

A propos
Het aanbod van 11 Tilburgse coffeeshops lijkt op dit moment voldoende om in de vraag in softdrugs te kunnen voorzien. De situatie rondom de Tilburgse coffeeshops lijkt op basis van de enquête onder omwonenden, omwerkenden en passanten beheersbaar. Zij ervaren wel enige overlast, maar deze relateren zij slechts in (zeer) beperkte mate aan de coffeeshops. De onderzoekers hebben zelf ook geen signalen waargenomen die erop duiden dat de coffeeshops worden overbevraagd (zoals rijen buiten de coffeeshops). De Tilburgse coffeeshops lijken niet alleen een rol te spelen bij het voorzien in de regionale vraag naar cannabisproducten. Ongeveer één derde van de ingezeten coffeeshopbezoekers zegt gebruik te gaan maken van de illegale (straat)verkoop als er geen aanbod van coffeeshops meer zou zijn. Dit duidt erop dat hun aanwezigheid ook van belang is om illegale straathandel te voorkomen.

In het nieuws:
-Bij Tilburgse coffeeshops gaat de vlag uit na besluit ‘wiet-ontheffing’, 8-2-2019 https://www.bd.nl/tilburg-e-o/tilburgse-coffeeshops-de-vlag-gaat-uit-na-besluit-wiet-ontheffing
-Cannabis touristen in Tilburg wieder wilkommen, 12-2-2019 https://hanfjournal.de/2019/02/12/cannabis-touristen-in-tilburg-wieder-willkommen/

Samenvatting - Coffeeshops in zicht. Een inventarisatie voor het Tilburgse coffeeshopbeleid. Breuer & Intraval, januari 2019